Boşanmada Mal Paylaşımı Davası (Mal Rejimi)

Mal Paylaşımı Davası Nedir?

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’ nun 202-281. maddeleri arasında düzenlenen Mal Paylaşımı Davası tarafların evliliklerini mahkeme kararı ile sonlandırması ile evlilik birliği içerisinde edinilen malların paylaşımına dayanan bir dava türüdür. Mal paylaşımı davası boşanma ile birlikte açılan bir dava türü değildir. Taraflar boşanma davası açtıktan hemen sonra açabildikleri gibi boşanma kesinleştikten 10 yıl içinde de açabilirler. Taraflar boşanma davası devam ederken açmış oldukları mal paylaşımı davası bekletici mesele yapılarak boşanmanın kesinleşilmesi beklenir. Eğer davacı açmış olduğu boşanma davasından feragat veya vazgeçme gerçekleştirirse mal rejimi davası da sonlanılmış olur. Yani Mal Paylaşımı Davasının açılabilmesi veya devam edilebilmesi için tarafların çekişmeli veya anlaşmalı boşanma davası açması gerekmekte ve mal paylaşımı davasının kesinleşmesi için bundan önce boşanma davasının kesinleşmiş olması gerekmektedir.

4271 sayılı Medeni Kanunun yürürlük tarihi 01.01.2002 dir. Boşanmada mal paylaşımı, 01.01.2002 değişikliğinde önce ve sonraki dönemde farklılık göstermektedir. Evlilik birliği içerisinde 01.01.2002 tarihinden önce satın alan mallar kimin üstüne kayıtlı ise boşanmadan sonra mal onun sayılıyordu. Çünkü 01.01.2002 tarihli değişikliğinden önce Medeni Kanunu’nda Mal Ayrılığı Rejimi söz konusuydu.

01.01.2002 tarihinde sonra Medeni Kanunu’nda gerçekleşen değişiklikle birlikte tarafların boşanma kesinleşmesi ile birlikte kural olarak yarı yarıya paylaşımı olan yasal mal rejimi edinilmiş mallar katılma rejimi kabul edilmiştir.

Her iki düzenlemenin ortak kuralı evlenmeden önce edinilen mallar kimin üzerine kayıtlıysa evlendikten sonra da mal o kişinin sayılıyor.

Mal Rejiminin Türleri Nelerdir?

Türk Medeni Kanunu’nda dört mal rejimi belirtilmiştir. Bunlar;

• Edinilmiş Mallara Katılma,
• Mal Ayrılığı,
• Paylaşmalı Mal Ayrılığı,
• Mal Ortaklığı.

Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi

1 Ocak 2002 Türk Medeni Kanunu’nda yapılan değişikle edinilmiş mallara katılma  yasal mal rejimi olarak  kanunumuza girmiştir. Bu değişiklikten önce evlilik birliği içerisinde alınan mallar kimin üzerine kayıtlıysa boşanma gerçekleştikten sonra da o mal kayıtlı kişinin üzerinde kalmaya devam ediyordu . Yeni düzenleme ile birlikte edinilmiş mal rejimi yasal mal rejimi sayılarak evlilik birliği içerisinde edinilen mal kimin üzerinde olup olmadığına bakılmaksızın taraflara eşit bir şekilde paylaştırılabilecektir.

Türk medeni kanunun 219. Maddesinde Edinilmiş Mal Rejimi tanımlanmıştır: “Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir.”

Türk medeni kanunun 219. Maddesinin 2. Fıkrasında: “Bir eşin edinilmiş malları özellikle şunlardır: Çalışmasının karşılığı olan edinimler, sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler, çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, kişisel mallarının gelirleri, edinilmiş malların yerine geçen değerler.”

 Boşanma Nedeniyle Açılan Mal Paylaşımı Davasında Paylaşım Nasıl Yapılır?

Tarafların, çekişmeli veya anlaşmalı boşanma davası kesinleştikten sonra taraflar mal rejimi davası açabilir. Taraflar mal rejimi davası açarken üç talepte bulunabilir. Bunlar;

Katılma Alacağı,

Katkı Payı Alacağı,

Değer Artış Payı Alacağı

Yasal mal rejimine göre taraflar evlilik birliği içerisinde edindikleri malları dava ile tasfiye edebilir. Evlenmeden önce edinilen mallar mal paylaşımına dahil edilemez. Edinilen mal paylaşımı davasında kural evlilik birliği içerisinde edinilen malların yarı yarıya tasfiyedir. Ancak bu paylaşımın değiştiği durumlar vardır. Bu durumlar için bir boşanma avukatı ile görüşerek hukuki destek almakta her zaman fayda vardır.

Boşanmada tarafların kişisel malları paylaşıma dahil edilmez. Örneğin miras yoluyla kalan mal ve paralar, kişinin kullanımında olan kişisel eşyalar, üçüncü kişilerden aldıkları manevi tazminatlar, mal rejiminden önce kişiye ait olan vb. mallar paylaşıma dahil edilemez.

Eşler, yukarıda saydığımız kişisel sayılabilecek malları aldıktan sonra evlilik birliği içerisinde edindikleri malları yarı yarıya paylaşması gerekmektedir. Edinilmiş mal olarak sayılan eşyalar ve kazançlar kanunun 219. Maddesinde açıkça sayılmıştır. sayılmıştır. Bunlar; çalışma neticesinde elde edilen gelirler, yukarıda belirttiğimiz kişisel olarak sayılan malların gelirleri, SGK veya sosyal yardım kuruluşlarında verilen yardımlar, çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen maddi tazminatlar vb.

Taraflar evlilik birliği içerisinde hangi malların kişisel mal olabileceğini sözleşme ile kararlaştırabilirler. Bununla birlikte boşanma davasından sonra açılan mal rejimi davasında eşler evlilik birliği içerisinde edinilen malların kişisel mal olduğunu iddia ediyorsa iddiasını ispat etmek mecburiyetindedir.

Boşanmada Mal Paylaşımı Açma Süresi

Mal Paylaşımı davası süreye tabi olan davalardan sayılmaktadır. Boşanma davası kesinleştikten sonra 10 yıl içinde taraflar bu davaya açabilmektedir. 10 yıl geçtikten sonra bu dava açılamaz. Bununla birlikte boşanma davası devam ederken açılan mal rejimi davası boşanma davası kesinleşmeden karara çıkmamaktadır.

Boşanmada Mal Paylaşımında Yetkili ve Görevli Mahkemeler

Boşanmada mal paylaşımı davasına bakan mahkeme Aile Mahkemesidir. Mal paylaşımı davasının görüleceği mahkeme ise evlilik boşanma ile sonuçlanmışsa boşanmaya yetkili mahkeme mal paylaşımı davasını da görmekle yetkilidir. Evlilik eşlerden birinin ölümü ile gerçekleşmişse ölen kişinin son ikametgahında bulunan mahkeme davayı görmekle yetkilidir. Bu haller dışında davalı eşin ikametgahında bulunan aile mahkemesi davayı görmekle yetkilidir.

Anlaşmalı Boşanma Durumunda Mal Paylaşımı (Mal Rejimi) Nasıl Olur?

Anlaşmalı Boşanma eşlerin özgür iradeleriyle kendi aralarındaki evlilik ilişkisine protokol ile birlikte son vermelerine anlaşma suretiyle boşanma adı verilmektedir. Protokol ise Anlaşmalı Boşanma Davasında tarafların davanın anlaşmalı bir şekilde sonuçlanması için Velayet, Tazminat, Soyadı, Mal varlıkları, Maddi ve manevi tazminat Nafaka vb. konularda tarafların talep ve anlaşmalarını içeren hukuki metindir.

Eşler Anlaşmalı boşanmada protokole mal paylaşımına ilişkin düzenleme yapabilir. Mal paylaşımı bölümünde eşler malları yarı yarıya paylaşmayı düzenleyebildikleri gibi farklı bir oran şeklinde de düzenleyebilir. Malların sadece bir tarafa ait olduğunu yada diğerinin evlilik birliği içerisinde aldıkları mallarda feragat ettiğini belirtebilir. Söz konusu feragat ibaresi şu şekilde yazılabilir: ” taraflardan XX adlı kişi evlilik birliği içerisinde edindikleri mallardan feragat etmektedir.”

Eğer taraflar anlaşmalı boşanma protokolünde mal paylaşımına veya feregata ilişkin bir düzenleme yapmamışsa boşanma davası kesinleştikten sonra 10 yıl içinde boşanmada mal paylaşımı davası açılabilir.

Boşanma Davası Açılmadan Satılan Mallar Paylaşıma Dahil midir?

Uygulamada sık karşılaşılan ve tarafların endişe ettikleri hususlardan biri de boşanma davası açılmadan veya boşanma davası devam ederken taraflardan birinin evlilik birliği içerisinde edinilen malları 3. kişiye devrederek, eşten mal kaçırmasıdır. Taraflar mal kaçırma durumunda haklarından mahrum bırakıldığını düşünüp, dava açmaktan vazgeçmektedir. Bur durumda tarafların hakları devam etmektedir. Boşanma davası açılmadan önce para, ev araba arsa vb. gibi mallar satılması durumunda bu mallar paylaşıma dahil edilerek dava konusu edilebilir. Mallar satılmış olsa dahi mal paylaşımı yapılması durumunda malın değeri tespit edilerek diğer eşin alacak hakkı hesaplanır.

Eşlerden Biri Ölümü Durumunda Mal Paylaşımı Nasıl Olur?

Mal paylaşımı boşanmadan sonra istenebildiği gibi taraflardan birinin ölümü halinde diğer eşin talebiyle de istenilebilir. Ölüm gerçekleştikten sonra sağ kalan eş evlilik birliği içerisinde edindikleri malları yarı oranında aldıktan sonra kalan mallar üzerinden mirasçı olabilmektedir. Ölen kişin terekesinde öncelikle sağ kalan eşin mal paylaşımı yapılmalı daha sonra kalan mallar bütün mirasçıları hakları oranında dağıtılmalıdır.

Mirastan Kalan Mallar Mala Paylaşımına Dahil Midir?

Yukarıda izah ettiğimiz üzere kişisel mallar edinilmiş mallar arasından sayılmadığından mal paylaşımına dahil edilmez. Bu nedenle mirastan aklan mallar da kişisel mal sayıldığından mal paylaşımına dahi edilemeyecektir. Ancak mirastan kalan mallardan kişi herhangi bir gelir elde ediyorsa, bu gelir mal paylaşımına dahil olacaktır.

Ziynet Eşyaları Mal Paylaşımına Dahil midir?

Düğünde takılan ziynet eşyaları kanuna göre kadına ait sayılır ve kişisel mallar arasında sayılmaktadır. Boşanma ile birlikte veya boşanmadan sonra kadın ziynet eşyaları dava yoluyla alabilmektedir.  Bu sebepten ötürü erkeğin kadının ziynet eşyalarını mal paylaşımında talep etmesi mümkün değildir. Ancak kadın ziynet eşyalarıyla ev alması durumunda evin bir kısmını ziynet eşyalarıyla ödemişse ödediği kısım oranında evden hak talep edebilir. Diğer kısmı da duruma göre ya erkeğe ait olur ya da mal paylaşımına dahil edilir.