Trafik Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat

Tazminat Nedir?

Tazminat haksız bir eylem ve hukuka aykırı bir eylem sonucu kasıtlı (isteyerek) veya taksirle (istemeyerek) verilen maddi ve manevi zararların kişiye veya şartların gerçekleşmesi durumunda yakınlarına ödenmesi veya ödetilmesine denir.

Trafik Kazlarında Maddi ve Manevi Tazminat Nedir?

Trafik kazası nedeniyle ölüm ve/veya yaralama olayı gerçekleşebilir. Ölümlü Trafik Kazalarında ölen kişinin yakınları destekten yoksun kaldıkları için destekten yoksun kalma tazminatı ve bununla birlikte cenaze ve defin işlemleri için karşı taraftan tazminat talebinde bulunabilir. Bu tazminata trafik kazası sebebiyle maddi tazminat denir. Ayrıca ölen kişinin yakınları yaşamış oldukları acı, elem ve üzüntü sebebiyle manevi tazminat talebinde bulunabilir.

Yaralamalı Trafik Kazalarında ise yaralanan kişi çalışmadığı süre boyunca kaybettiği miktarı veya yaralama neticesinde çalışma gücünü kaybetmesi nedeniyle veya hastane ve tedavi giderlerini maddi tazminat olarak talep edebilir. Ayrıca yaralanan kişi kaza sebebiyle duyduğu acı, elem ve üzüntüden dolayı manevi tazminat talebinde bulunabilir.

Trafik kazası nedeniyle gerçekleşen eylem haksız bir fiili oluşturduğu için Türk Borçlar Kanunu madde 49′ da belirtilen haksız fiil sorumluluğunu doğurur. Söz konusu madde metnine göre: “Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.”

Maddi ve Manevi Tazminatı Kim Talep Edebilir?

Trafik kazası nedeniyle bir ölüm gerçekleşmiş ise maddi ve manevi tazminatı ölen kişinin zarar gören yakınları ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler talep edebilir. Bunlar; annesi, babası, eşi, çocukları, kardeşleri, nişanlısı, bakım ve desteği altındaki kişiler olabilir.

Trafik kazası nedeniyle yaralama meydana gelmişse yaralanan kişi maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Eğer yaralanan kişi maluliyet nedeniyle iş gücü kaybı olmuşsa maddi tazminat, bu sebepten duyduğu acı elem ve üzüntü için manevi tazminat talebinde bulunabilir.

Trafik kazası nedeniyle ağır bedensel bir zarar gelmişse maddi ve manevi tazminatı kendisi isteyebileceği gibi zarar gören yakınları ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler talep edebilir. Ancak ağır bedensel zarar nedeniyle yakınları sadece manevi tazminat isteyebilir. Yerleşik yargıtay kararların göre ağır bedensel zarar bir uzvun kaybedilmesi veya hayati fonksiyonlarının yerine getirilmemesi olarak kabul edilmiştir.

Türk Borçlar Kanunu madde 56′ da kimler manevi tazminat açabileceği şu şekilde belirtilmiştir; “Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.”

Maddi ve Manevi Tazminatı İsteme Süresi (Zamanaşımı)

Trafik kazası kanunen haksız fiil olarak kabul edilir. Bu nedenle haksız fiilin gerçekleşmesi ile birlikte tazminat davasının süresi işlemeye başlar. Trafik kazası ile birlikte tüm haksız fiile ilişkin maddi ve manevi tazminatlarda esas ve ceza zamanaşımı olmak üzere iki tür zamanaşımı bulunmaktadır. Kanun da belirtilen bu iki tür zamanaşımın da kişinin lehine olan durum uygulanır. Trafik kazaları nedeniyle tazminat davası zamanaşımı süreleri şunlardır;

Karayolları Trafik Kanunu 109. Maddeye göre: “Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.” Trafik kazası nedeniyle tazminat davalarında zarar gören zararı öğrendiği tarihten itibaren 2 yıllık zamanaşımı olduğu, zararı geç öğrendiği durumda her halükarda azami 10 yıllık içerisinde öğrenip, zararın tazmin için dava açması gerekmektedir.

Bununla birlikte Karayolları Trafik Kanunu 109/2 ‘ye göre: “Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zaman aşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre, maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.”

Maddi ve Manevi Tazminat Kimlerden İstenebilir?

Trafik kazası haksız fiil olarak kabul edilmesi nedeniyle bu fiilden doğan tazminatlar haksız fiili gerçekleştiren kişilere karşı açılır. Eğer kazayı gerçekleştiren araç sürücüsü kusurlu ise tazminat talepleri hem araç sürücüsüne hem de var ise aracın sahibine yöneltilebilir.

Ayrıca tazminat sorumluluğu sadece araç sürücüsü ve araç sahibi olarak belirtilmemiş Karayolları Trafik Kanunu madde 91′ e göre Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Trafik Sigortası) veya poliçe kapsamına göre İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası (Kasko Sigortası) hangi sigorta şirketi tarafından yapılmışsa, o sigorta şirketi de ölüm, yaralama veya diğer zararlardan sorumludur. Sigorta şirketinin sorumluluğu sigorta poliçesinde belirtilen miktarla sınırlıdır.

Trafik kazaları Nedeniyle Talep Edilen Tazminat Nasıl Hesaplanır?

Trafik kazalarında manevi tazminat hesaplarken davacının zenginleşmesinden ziyade acısını bir nebze de olsa azaltmak amaçlanmaktadır. Mahkeme manevi tazminata karar verirken şu hususlara dikkat eder. Bunlar; Tarafların kusur durumu, sosyal ve ekonomik durumu, olayın meydan geliş şekli gibi sebeplerdir.

Trafik kazası nedeniyle maddi tazminat hesabı ise gerçekleşen olaya göre değişiklik göstermektedir. Tazminat hesaplanırken ölüm gerçekleşmesi durumunda ölen kişinin yaş, aile ekonomisine katkısı, yakınlarının sayısı gibi durumlar göz önünde bulundurularak hesaplanır. Örneğin 70 yaşında ölen bir kişi ile 20 yaşında ölen bir insanın tazminatı farklı hesaplanır. Gerçekleşen eylem nedeniyle sadece yaralama olması durumunda kişinin maluliyet durumu göz önünde bulundurularak hesaplama yapılır.

Kazaya Neden Olan Sürücünün Sigortası Bulunmaması Durumunda Ne Yapılmalı?

Karayolları Trafik Kanunu 85. maddesine göre: ” “İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.” İlgili maddeye göre zorunlu mali sigortasını yaptırmayan kişilerin araçları trafikten men edilir.

Kanuna göre zorunlu mali sigorta yapmak zorunluluk gerektirmesine rağmen sigortası olmayan aracın yapmış olduğu kazadan dolayı üçüncü kişilerin zarar görmesi durumunda mağduriyeti engellemek  amacıyla zararları, oluşturulan güvence hesabından karşılanır.

Ölen Sürücünün Tam Kusurlu Olması Durumunda Yakınları Tazminat Alabilir Mi?

Önceki Yargıtay İçtihatların ölen kişi gerçekleşen kazada tam kusurlu ise yakınları tazminat alamıyordu. Yargıtayın bu konuda içtihat değiştirmesi ile birlikte artık tam kusurlu ölen kişinin eşi çocukları anne babası gibi yakınları destekten yoksun tazminatı talep edebiliyorlar.

Araç Değer Kaybı Nasıl Alınır?

Trafik kazası nedeniyle oluşan maddi zararlar sigorta poliçeleri kapsamında sigorta şirketi tarafından ödenmektedir. Araçlarda meydana gelen değer kayıplarda poliçe kapsamında ödenmesi gerekmektedir. Öncelikle Araç Değer Kaybı kaza nedeniyle aracın değerindeki düşüş ile önceki fiyat arasındaki oluşan farka denir.

Trafik kazasında kusurlu olan taraftan araç fiyatı düştü ise araç değer kaybı tazminatı alma hakkınız bulunmaktadır. Örneğin kaza gerçekleşmeden önce arabanın değeri 250 bin lirayken kazadan sonra onarım yapılmasına rağmen 220 bin liraya düşerek daha düşük fiyata satılması nedeniyle aradaki farkı Sigorta Şirketinden talep edebiliriz.

Bize başvurmanız halinde aracınızda oluşan Araç değer kaybını sizlere yardımcı olup, alanında uzman ekiplere hazırlatarak sigorta şirketine değer kaybı ücretini talep etmekteyiz.

Trafik Kazası Nedeniyle Tazminat Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme

Trafik kazası nedeniyle açılacak maddi ve manevi tazminat davasında birden fazla yetkili mahkeme bulunmaktadır. Bunlar; davalılardan birinin yerleşim yeri, Trafik kazasının meydan geldiği yer, davacının veya zarar görenin yerleşim yerinde veya sigorta şirketinin merkezinin bulunduğu yerde maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.

Trafik kazası nedeniyle açılacak olan maddi ve manevi tazminat davasında görevli mahkeme kural olarak Asliye Hukuk Mahkemesidir. Ancak trafik sigortasını yapan sigorta şirketine karşı açılacak maddi ve manevi tazminat davalarında Ticaret Hukuk Mahkemesi görevlidir. Eğer araç sürücüsü, işleteni ve araç sahibi ile birlikte sigorta şirketine de dava açılacaksa bu durumda görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemeleridir.

Trafik kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminatları birçok usuli işlemleri bulunması ve ayrıntılı bir dava türü olduğundan avukat ile temsil olunmanızda fayda bulunmaktadır.